به گزارش پرشین خودرو، موج ورود خودروهای چینی به بازار اروپا حالا به یکی از موضوعات جدی در روابط تجاری پکن و بروکسل تبدیل شده است. چین درخواست اتحادیه اروپا برای محدود کردن داوطلبانه صادرات خودروهای هیبریدی را نپذیرفته و در مقابل، اروپا در حال بررسی ابزارهایی برای محدود کردن واردات این خودروهاست.
این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که بازار ایران نیز در سال‌های اخیر شاهد افزایش حضور خودروهای چینی، به‌ویژه محصولات برقی، هیبریدی و پلاگین‌هیبریدی بوده است. همین تفاوت رویکرد، یک سؤال مهم را مطرح می‌کند: اروپا چرا به فکر مهار خودروهای چینی افتاده، اما ایران همچنان در حال باز کردن مسیر ورود این محصولات است؟
اروپا دقیقاً چه چیزی را محدود می‌کند؟
پیش از هر چیز باید یک نکته را روشن کرد؛ اتحادیه اروپا هنوز واردات خودروهای چینی را ممنوع نکرده است.
موضوع فعلی، مذاکره بر سر محدود کردن واردات خودروهای هیبریدی و به‌ویژه پلاگین‌هیبریدی ساخت چین است. اتحادیه اروپا ابتدا از پکن خواسته بود صادرات این خودروها به بازار اروپا را به‌صورت داوطلبانه محدود کند، اما چین با این درخواست موافقت نکرده است.
حالا اروپا در حال بررسی استفاده از یک سازوکار حفاظتی (Safeguard) است که می‌تواند برای واردات خودروهای هیبریدی چینی سقف تعیین کند یا در صورت عبور واردات از سطح مشخص، محدودیت‌های تجاری بیشتری اعمال شود.
بنابراین عبارت «ترمز خودروهای چینی» در این گزارش به معنای حرکت اروپا به سمت محدود کردن رشد واردات است، نه توقف کامل فروش خودروهای چینی در اروپا.
چرا خودروهای هیبریدی چینی برای اروپا دردسرساز شده‌اند؟
یکی از دلایل افزایش حساسیت اروپا، رشد سریع فروش خودروهای پلاگین‌هیبریدی چینی است.
بر اساس داده‌های مطرح‌شده در مذاکرات تجاری اخیر، واردات خودروهای پلاگین‌هیبریدی به اتحادیه اروپا در یک سال گذشته ۸۶ درصد افزایش داشته و قیمت این خودروها نیز حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است. واردات خودروهای تمام‌برقی نیز در همین دوره حدود ۴۰ درصد رشد کرده است.
نکته مهم اینجاست که بیش از نیمی از این خودروها از چین وارد اروپا شده‌اند.
برای خودروسازان اروپایی، چنین روندی فقط به معنای افزایش رقابت در نمایشگاه‌های فروش نیست. کاهش قیمت خودروهای چینی و افزایش سرعت ورود آنها می‌تواند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان اروپایی وارد کند؛ به‌خصوص در شرایطی که صنعت خودروی اروپا همزمان با هزینه‌های بالای تولید، رقابت فناوری و تحول به سمت خودروهای برقی مواجه است.
چین چرا با محدودیت صادرات خودرو موافق نیست؟
چین طبیعی است که با محدود کردن صادرات خودروهای خود موافق نباشد.
خودروسازان چینی طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه خودروهای برقی، هیبریدی، باتری و نرم‌افزار انجام داده‌اند و صادرات خودرو به یکی از مسیرهای مهم توسعه آنها تبدیل شده است.
به همین دلیل، پذیرش یک سقف داوطلبانه برای صادرات خودروهای هیبریدی می‌تواند به معنای محدود کردن یکی از بازارهای مهم این شرکت‌ها باشد.
پکن نیز پیش‌تر نسبت به سیاست‌های محدودکننده تجاری اروپا اعتراض کرده و چنین اقداماتی را مغایر با اصول تجارت آزاد و قواعد سازمان تجارت جهانی دانسته است.
به این ترتیب، خودروهای هیبریدی عملاً به یکی از محورهای جدید اختلاف تجاری چین و اروپا تبدیل شده‌اند.
اروپا از خودروهای چینی می‌ترسد یا از کاهش قدرت خودروسازانش؟
پاسخ را باید بیشتر در اقتصاد جست‌وجو کرد تا در ملیت خودروها.
نگرانی اروپا صرفاً این نیست که یک خودرو چینی وارد بازار شود؛ مسئله اصلی سرعت رشد، قیمت رقابتی و توان افزایش سهم بازار محصولات چینی است.
خودروسازان چینی در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که می‌توانند خودروهایی با فناوری قابل توجه و قیمت رقابتی تولید کنند. این ترکیب برای خودروسازان سنتی اروپا یک چالش جدی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، اتحادیه اروپا با کسری تجاری سنگینی در برابر چین مواجه است و خودرو تنها یکی از بخش‌های این اختلاف بزرگ‌تر اقتصادی است.
بنابراین محدودیت احتمالی خودروهای چینی را باید بخشی از یک رقابت صنعتی و تجاری بزرگ‌تر میان چین و اروپا دانست.
بازار ایران؛ مسیر متفاوت با اروپا
اما بخش مهم ماجرا برای مخاطب ایرانی از همین‌جا شروع می‌شود.
بازار ایران در سال‌های اخیر شاهد افزایش حضور خودروهای چینی بوده است. در کنار مدل‌های بنزینی، خودروهای هیبریدی و پلاگین‌هیبریدی نیز به تدریج وارد سبد محصولات بازار ایران شده‌اند.
حتی در سیاست‌گذاری داخلی نیز توسعه خودروهای کم‌مصرف و هیبریدی مورد توجه قرار گرفته است.
این در حالی است که اروپا اکنون به دنبال این است که سرعت ورود خودروهای هیبریدی ساخت چین به بازار خود را کنترل کند.
البته مقایسه ایران و اروپا باید با احتیاط انجام شود. ساختار صنعت خودرو، قدرت خرید، میزان تولید داخلی، سیاست‌های تجاری، تعرفه واردات، استانداردها و حتی نیاز مصرف‌کنندگان در این دو بازار تفاوت زیادی دارد.
بنابراین نمی‌توان گفت تصمیم اروپا الزاماً باید در ایران نیز تکرار شود.
اما یک سؤال مهم وجود دارد: اگر کشورهای بزرگ صنعتی برای مدیریت ورود خودروهای چینی به بازار خود برنامه‌ریزی می‌کنند، ایران برای مدیریت این جریان چه سیاستی دارد؟
آیا خودروهای چینی می‌توانند مقصدهای جدیدی پیدا کنند؟
اگر اتحادیه اروپا در نهایت محدودیت‌های بیشتری برای خودروهای هیبریدی ساخت چین اعمال کند، خودروسازان چینی احتمالاً برای حفظ رشد صادرات خود به بازارهای دیگر توجه بیشتری خواهند کرد.
این موضوع به‌تنهایی به معنای هجوم خودروهای چینی به بازار ایران نیست؛ اما برای بازارهایی که محدودیت‌های تجاری متفاوتی با اروپا دارند، اهمیت پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، سیاست‌گذار ایرانی باید فراتر از مسئله «واردات خودرو» فکر کند.
ورود خودروهای جدید می‌تواند در صورت مدیریت درست، به افزایش رقابت، دسترسی مصرف‌کننده به فناوری‌های جدید و فشار بر خودروسازان داخلی برای ارتقای کیفیت منجر شود. اما اگر واردات صرفاً به فروش خودروهای آماده محدود شود، فرصت انتقال فناوری و توسعه زنجیره تولید داخلی از دست خواهد رفت.
مسئله اصلی برای بازار ایران چیست؟
برای مصرف‌کننده ایرانی، شاید مهم‌تر از اینکه خودرو چینی باشد یا اروپایی، این باشد که با چه قیمتی، چه فناوری‌ای، چه سطح ایمنی و چه خدمات پس از فروشی وارد بازار می‌شود.
همچنین باید مشخص باشد که سیاست واردات قرار است چه نتیجه‌ای برای صنعت خودروی کشور داشته باشد.
اگر هدف فقط افزایش تعداد مدل‌های موجود در بازار باشد، واردات می‌تواند در کوتاه‌مدت تنوع بیشتری ایجاد کند. اما اگر هدف توسعه صنعت خودرو باشد، موضوعاتی مانند انتقال فناوری، داخلی‌سازی، خدمات پس از فروش، تأمین قطعات و توسعه زیرساخت خودروهای برقی و هیبریدی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
اروپا ترمز می‌گیرد؛ ایران چه تصمیمی می‌گیرد؟
اتحادیه اروپا هنوز واردات خودروهای چینی را متوقف نکرده است، اما مخالفت چین با محدودیت داوطلبانه صادرات خودروهای هیبریدی باعث شده بروکسل به سمت بررسی ابزارهای تجاری جدید حرکت کند.
در واقع، اروپا اکنون با یک انتخاب دشوار روبه‌رو است: از یک سو مصرف‌کننده اروپایی به خودروهای ارزان‌تر و فناوری‌های جدید علاقه دارد و از سوی دیگر، دولت‌های اروپایی نگران آینده صنعت خودروسازی داخلی خود هستند.
بازار ایران نیز با مسئله‌ای متفاوت اما مرتبط روبه‌رو است. خودروهای چینی و فناوری‌های هیبریدی در حال تبدیل شدن به بخشی مهم‌تر از بازار هستند و اکنون این سیاست‌گذار است که باید مشخص کند ایران صرفاً بازار مصرف این محصولات خواهد بود یا می‌تواند از این موج فناوری برای تقویت صنعت خودروی خود استفاده کند.
شاید به همین دلیل، اتفاقی که امروز در بازار خودرو اروپا در حال شکل‌گیری است، برای ایران هم ارزش بررسی دارد؛ نه برای اینکه نسخه اروپا را عیناً اجرا کنیم، بلکه برای اینکه بدانیم کشورهای صاحب صنعت خودرو چگونه در برابر موج جدید رقابت چینی واکنش نشان می‌دهند.
نظر شما