به گزارش پرشین خودرو، کارشناسی فنی خودرو شامل پنج بررسی اصلی است: وضعیت محفظه موتور و مایعات، رنگ و رفتار دود اگزوز، صداهای موتور در دور آرام و هنگام شتاب، عملکرد گیربکس در رانندگی، و خواندن اطلاعات ثبت‌شده با دستگاه عیب‌یاب. اما یک شرط مقدماتی وجود دارد که اگر رعایت نشود، نتیجه همه این بررسی‌ها زیر سؤال می‌رود: موتور باید سرد باشد.
این شرط ساده، بیشترین تفاوت را میان یک بررسی واقعی و یک بازدید تشریفاتی ایجاد می‌کند. در ادامه هر پنج بررسی را با نشانه‌هایی که باید دنبالشان بگردید مرور می‌کنیم؛ همان چارچوبی که در آموزش کارشناسی خودرو به عنوان بخش فنی کار تدریس می‌شود و در کنار بررسی رنگ و بدنه، تصویر کامل وضعیت یک ماشین را می‌سازد.
چرا موتور باید سرد باشد؟
بسیاری از فروشنده‌ها پیش از رسیدن خریدار، ماشین را روشن می‌کنند و می‌گذارند گرم شود. گاهی این کار از روی ادب است، اما نتیجه‌اش هر چه باشد، چند نشانه مهم را پنهان می‌کند.
موتور گرم راحت‌تر استارت می‌خورد، پس مشکلات استارت سرد دیده نمی‌شود. دود آبی ناشی از روغن‌سوزی اغلب در لحظه استارت سرد و چند ثانیه اول پررنگ است و بعد محو می‌شود. صداهای ناشی از لقی قطعات هم وقتی روغن گرم و رقیق شد، کمتر شنیده می‌شوند.
پس اولین کاری که باید بکنید این است که هنگام هماهنگی، از فروشنده بخواهید ماشین را روشن نکند. اگر رسیدید و کاپوت گرم بود، بهتر است قرار را به زمان دیگری موکول کنید. این یک درخواست متعارف در معاملات است و فروشنده‌ای که با آن مشکل دارد، خودش یک نشانه است.
محفظه موتور چه چیزی نشان می‌دهد؟
کاپوت را باز کنید و پیش از هر چیز دنبال نشتی بگردید. رد روغن روی بدنه موتور، قطرات تازه زیر خودرو و خیسی اطراف واشرها، همه به بررسی بیشتر نیاز دارند.
سطح و رنگ روغن موتور را با میله اندازه‌گیری ببینید. نکته مهم‌تر، زیر درب روغن است: اگر آنجا رسوب شیری‌رنگ و کف‌مانند دیدید، احتمال ورود مایع خنک‌کننده به روغن مطرح می‌شود که معمولاً به واشر سرسیلندر برمی‌گردد. البته در خودروهایی که فقط مسیرهای کوتاه را در هوای سرد طی می‌کنند، مقدار بسیار کمی رسوب روی درب طبیعی است؛ آنچه نگران‌کننده است، حجم زیاد آن و وجود همزمان آن روی میله اندازه‌گیری است.
مخزن مایع خنک‌کننده را هم نگاه کنید؛ وجود لکه‌های روغنی روی سطح آن، همان احتمال را از جهت مخالف مطرح می‌کند.
یک نکته خلاف انتظار هم بدانید: محفظه موتوری که بیش از حد تمیز و تازه شسته شده، لزوماً خبر خوبی نیست. شستن محفظه، رد نشتی‌ها را موقتاً پاک می‌کند و بررسی را دشوار می‌کند.
دود اگزوز چه معنایی دارد ؟
دود اگزوز یکی از گویاترین نشانه‌های وضعیت موتور است، به شرطی که در لحظه استارت سرد و سپس هنگام گاز دادن بررسی شود.
| رنگ دود | علت احتمالی | شدت موضوع |
|---|---|---|
| سفید رقیق که سریع محو می‌شود | بخار آب، به‌ویژه در هوای سرد | طبیعی |
| سفید غلیظ و مداوم | ورود مایع خنک‌کننده به محفظه احتراق | جدی |
| آبی | سوختن روغن در محفظه احتراق | جدی |
| سیاه | سوخت اضافه و اختلال در سوخت‌رسانی | متوسط، قابل بررسی |
تفکیک دو حالت سفید اهمیت زیادی دارد. بخار آب در صبح سرد کاملاً عادی است و پس از گرم شدن موتور قطع می‌شود؛ اما دود سفید غلیظ که ادامه پیدا می‌کند و بوی شیرین دارد، معمولاً به واشر سرسیلندر یا تاب برداشتن سرسیلندر اشاره دارد.
صداهای موتور را چطور بخوانیم ؟
موتور را در دور آرام روشن بگذارید، کاپوت را باز کنید و چند دقیقه فقط گوش کنید. سپس از یک نفر بخواهید دور موتور را بالا ببرد تا تغییر صداها را بشنوید.
محل صدا مهم‌تر از خود صداست. صدای تق‌تق از بالای موتور معمولاً به مجموعه سوپاپ‌ها مربوط است و در مقایسه، موضوع سبک‌تری محسوب می‌شود. اما صدای کوبشی و عمیق از پایین موتور که با افزایش دور بیشتر می‌شود، می‌تواند به یاتاقان‌ها مربوط باشد و این یکی از جدی‌ترین نشانه‌هاست.
صدای سوت ممتد معمولاً از تسمه یا متعلقات دوار مثل واترپمپ و دینام می‌آید و در مقایسه با صداهای داخلی موتور، معمولاً هزینه کمتری دارد.
برای تشخیص قطعی وضعیت داخلی موتور اما، گوش دادن کافی نیست. تست کمپرس که میزان آب‌بندی هر سیلندر را اندازه می‌گیرد، روش دقیقی است و توسط فرد متخصص و با تجهیزات مربوطه انجام می‌شود.
گیربکس دستی و اتوماتیک چه نشانه‌هایی دارند ؟
در گیربکس دستی، اول کلاچ را بررسی کنید. اگر نقطه درگیری کلاچ خیلی بالا و نزدیک انتهای مسیر پدال باشد، معمولاً نشانه سایش صفحه کلاچ است. هنگام راه افتادن در سربالایی، لرزش یا بوی سوختگی هم همین موضوع را تأیید می‌کند. سپس همه دنده‌ها را در حرکت عوض کنید؛ سختی در جا افتادن دنده، صدای ساییدگی هنگام تعویض، یا پریدن خودبه‌خود از دنده، همگی نیاز به بررسی بیشتر دارند.
در گیربکس اتوماتیک، سه نشانه را دنبال کنید. اول تأخیر: پس از انتقال اهرم از حالت پارک به حرکت، درگیر شدن باید در یک تا دو ثانیه اتفاق بیفتد و تأخیر طولانی‌تر طبیعی نیست. دوم ضربه هنگام تعویض دنده، به‌ویژه در دنده‌های پایین. سوم لغزش: حالتی که دور موتور بالا می‌رود اما شتاب خودرو متناسب با آن افزایش پیدا نمی‌کند.
روغن گیربکس اتوماتیک هم اطلاعات می‌دهد. رنگ تیره و بوی سوختگی نشان می‌دهد گیربکس تحت فشار حرارتی بوده است.
دستگاه عیب‌یاب چه چیزی را نشان می‌دهد و چه چیزی را نه ؟
بسیاری تصور می‌کنند اتصال دستگاه عیب‌یاب و ندیدن کد خطا یعنی همه چیز سالم است. این برداشت ناقص است، چون پاک کردن کدهای خطا پیش از فروش کار ساده‌ای است.
نکته اینجاست که دستگاه فقط کد خطا نشان نمی‌دهد. وضعیت آمادگی سامانه‌های خودرو هم قابل خواندن است؛ یعنی اینکه هر سامانه، چرخه خودآزمایی خود را کامل کرده یا نه. وقتی حافظه به‌تازگی پاک شده باشد، این سامانه‌ها در وضعیت ناقص قرار می‌گیرند و تا طی شدن چند چرخه رانندگی کامل نمی‌شوند. پس اگر خودرویی هیچ کد خطایی ندارد اما وضعیت آمادگی سامانه‌هایش ناقص است، یعنی حافظه اخیراً پاک شده و باید با احتیاط بیشتری بررسی شود.
داده‌های ثبت‌شده در لحظه بروز خطا هم اطلاعات مفیدی درباره شرایط وقوع مشکل می‌دهند. تفسیر درست این اطلاعات، همان چیزی است که کار یک متخصص را از خواندن ساده یک کد جدا می‌کند.
این بررسی‌ها را چطور یاد بگیریم ؟
نکته مشترک همه نشانه‌هایی که خواندید این است که هیچ‌کدام به‌تنهایی حکم قطعی نمی‌دهد. رسوب روی درب روغن می‌تواند بی‌خطر باشد، دود سفید می‌تواند بخار آب معمولی باشد، و تأخیر گیربکس می‌تواند به روغن مربوط باشد نه به قطعات داخلی. تشخیص قابل اتکا از کنار هم گذاشتن چند نشانه و شناخت رفتار طبیعی هر موتور به دست می‌آید.
مسیر یادگیری از شناخت ساختار موتور و قوای محرکه شروع می‌شود، با آشنایی با نشانه‌های هر خرابی ادامه پیدا می‌کند و با کار با تجهیزات عیب‌یابی کامل می‌شود. اما بخش آخر، یعنی تفکیک صدای طبیعی از صدای غیرعادی، فقط با شنیدن ده‌ها موتور مختلف در ذهن شکل می‌گیرد. اطلاعات مربوط به آموزش عملی این حوزه در ameg.ir قابل بررسی است.
جمع‌بندی
کارشناسی فنی با یک شرط ساده شروع می‌شود: موتور باید سرد باشد. پس از آن، نشتی‌ها و وضعیت مایعات در محفظه موتور، رنگ و دوام دود اگزوز، محل و تغییر صداها با بالا رفتن دور موتور، رفتار کلاچ و گیربکس در رانندگی، و اطلاعات دستگاه عیب‌یاب شامل وضعیت آمادگی سامانه‌ها، پنج لایه اصلی بررسی را تشکیل می‌دهند. هیچ‌کدام به‌تنهایی قطعی نیست، اما کنار هم تصویری می‌سازند که با یک بازدید ظاهری قابل دستیابی نیست.
سوالات متداول
اگر فروشنده ماشین را گرم کرده باشد چه کنیم؟
بهتر است بازدید را به زمان دیگری موکول کنید، چون نشانه‌های استارت سرد از جمله دود آبی و صداهای ناشی از لقی قطعات، در موتور گرم پنهان می‌شوند.
دود سفید همیشه نشانه خرابی است؟
خیر. بخار آب رقیق که پس از گرم شدن موتور محو می‌شود، به‌ویژه در هوای سرد طبیعی است. دود سفید غلیظ و مداوم موضوع متفاوتی است و به بررسی تخصصی نیاز دارد.
نبود کد خطا در دستگاه عیب‌یاب یعنی خودرو سالم است؟
لزوماً نه. کدهای خطا قابل پاک کردن هستند. بررسی وضعیت آمادگی سامانه‌ها نشان می‌دهد حافظه اخیراً پاک شده یا نه.
مهم‌ترین نشانه در گیربکس اتوماتیک چیست؟
تأخیر در درگیر شدن پس از انتقال اهرم از پارک به حرکت، همراه با ضربه هنگام تعویض دنده و لغزش در شتاب‌گیری. این سه را باید در کنار هم ارزیابی کرد.
نظر شما