به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، در حالی که محدودیت واردات خودرو طی سالهای اخیر یکی از موضوعات بحثبرانگیز صنعت خودرو بوده، دبیر انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعهسازان خودرو معتقد است واردات قطعات نهتنها با محدودیت کمتری مواجه است، بلکه در عمل بسیار گستردهتر از واردات خودرو جریان دارد؛ وضعیتی که به گفته او، در کنار ساختار اقتصادی و تورم، انگیزه مونتاژکاران برای استفاده از قطعات داخلی را کاهش داده است.
واردات قطعات خودرو محدودتر از خودرو نیست
آرش محبینژاد، در پاسخ به این پرسش که چرا واردات قطعه سختتر از واردات خودرو انجام میشود، این گزاره را رد میکند.
وی با اشاره به وضعیت بازار قطعات میگوید: واردات قطعات خودرو نهتنها با محدودیتهای کمتری نسبت به خودرو مواجه است، بلکه روند آن نیز آسانتر است. به گفته محبینژاد، ورود حجم قابلتوجهی از قطعات بیکیفیت و فاقد شناسنامه، بهویژه در بازار لوازم یدکی، از مبادی رسمی و غیررسمی و همچنین ضعف نظارت بر این بازار، مؤید گستردگی واردات قطعات است.
در مقابل، محبینژاد معتقد است: واردات خودرو عمدتاً با اهداف متفاوتی انجام میشود و بخشی از آن به تهاتر ارزهای بلوکهشده ناشی از تحریمها و تبدیل این منابع به دارایی ریالی در بازار داخل مربوط است.
بخش قابلتوجهی از ارز صنعت خودرو صرف واردات قطعه میشود
دبیر انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعهسازان خودرو با اشاره به جریان واردات در صنعت خودرو تأکید میکند که واردات قطعات بهمراتب سادهتر و گستردهتر دنبال میشود.
به گفته او، بخش عمدهای از ارز تخصیصی به صنعت خودرو، بهخصوص در شرکتهای خودروساز مونتاژی، صرف واردات قطعات میشود؛ موضوعی که بحث درباره میزان داخلیسازی واقعی در خودروهای مونتاژی را دوباره به صدر مباحث صنعت خودرو بازمیگرداند.
چرا مونتاژکاران سراغ قطعهسازان داخلی نمیروند؟
محبینژاد در بخش دیگری از اظهارات خود به رفتار شرکتهای مونتاژکار در زمینه تأمین قطعات اشاره میکند؛ رفتاری که به گفته او، با وجود تجربه بحران تأمین در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ همچنان ادامه دارد.
وی معتقد است: ساختار قوانین و مقررات حاکم بر فضای کسبوکار، نقش مهمی در تعیین مسیر سودآوری بنگاهها دارد.
به گفته محبینژاد، اقداماتی مانند پلکانیشدن کاهش تعرفه اقلام CKD متناسب با افزایش عمق ساخت داخل، از سوی وزارت صمت میتواند به افزایش داخلیسازی در شرکتهای مونتاژی کمک کند، اما این سیاستها همچنان برای ایجاد تغییر جدی در رفتار این شرکتها کافی نیست.
سود واردات همچنان از تولید داخل بیشتر است
محبینژاد ریشه بخشی از مشکلات داخلیسازی را در ساختار کلان اقتصادی و تورم فزاینده میداند.
دبیر انجمن صنایع همگن قطعه سازان معتقد است: در شرایط فعلی، «سودآوری واردات از ابعاد گوناگون بر تولید داخل غلبه دارد»؛ مسئلهای که میتواند یکی از عوامل مؤثر بر ترجیح واردات قطعه به جای خرید از قطعهسازان داخلی باشد.
از این منظر، مسئله صرفاً به تصمیم یک خودروساز یا مونتاژکار محدود نمیشود و مجموعهای از عوامل اقتصادی، تعرفهای، ارزی و مقرراتی میتواند بر انتخاب میان واردات و ساخت داخل اثرگذار باشد.
یک مشکل دیگر؛ تیراژ پایین خودروهای مونتاژی
اما به گفته وی، طرف دیگر ماجرا نیز به خود قطعهسازان داخلی بازمیگردد.
محبینژاد درباره اینکه چرا قطعهسازان داخلی تمرکز بیشتری بر خودروسازان بزرگ دارند تا شرکتهای مونتاژی، یک عامل اصلی را مطرح میکند: تیراژ تولید.
وی معتقد است خودروهای مونتاژی در بسیاری از موارد از مقیاس تولید اقتصادی برخوردار نیستند و همین موضوع، سرمایهگذاری پایدار برای ساخت داخل و افزایش رقابتپذیری قطعات را دشوار میکند.
به بیان دیگر، از نگاه این فعال صنعت قطعه، داخلیسازی زمانی میتواند برای قطعهساز جذاب و اقتصادی باشد که تیراژ تولید خودرو به حداقل مقیاس اقتصادی برسد؛ در غیر این صورت، سرمایهگذاری برای ایجاد ظرفیت تولید قطعه ممکن است توجیه اقتصادی کافی نداشته باشد.
مسئله داخلیسازی؛ واردات یا اقتصاد تولید؟
اظهارات محبینژاد نشان میدهد چالش داخلیسازی قطعات خودرو را نمیتوان صرفاً به انتخاب میان «قطعه ایرانی» و «قطعه وارداتی» تقلیل داد.
از یک سو، او بر آسانتر و گستردهتر بودن جریان واردات قطعات و جذابیت اقتصادی آن تأکید دارد و از سوی دیگر، پایینبودن تیراژ برخی خودروهای مونتاژی را مانعی برای ایجاد مقیاس اقتصادی در قطعهسازی میداند.
در چنین شرایطی، سیاست تعرفهای، هزینههای تولید، نرخ تورم، ساختار ارزی، تیراژ خودرو و میزان عمق ساخت داخل، همگی در تعیین اینکه واردات قطعه یا تولید داخلی برای یک بنگاه اقتصادی جذابتر باشد، نقش دارند.
به این ترتیب، پرسش اصلی صنعت خودرو شاید دیگر فقط این نباشد که «چرا مونتاژکاران از قطعه داخلی استفاده نمیکنند؟»؛ بلکه باید پرسید آیا ساختار اقتصادی و سیاستگذاری موجود، تولید قطعه در داخل را به اندازه واردات برای بنگاهها جذاب و رقابتپذیر کرده است؟
نظر شما