به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، ۲۲ مهر، روز جهانی استاندارد، فرصتی برای بررسی یکی از مهم‌ترین موضوعات صنعت خودروی ایران است؛ موضوعی که مستقیماً با ایمنی خودروها، کیفیت محصولات تولید داخل و حقوق مصرف‌کنندگان ارتباط دارد. سازمان ملی استاندارد ایران اعلام کرده است که تعداد استانداردهای اجباری خودرو از ۸۵ به ۱۲۲ مورد افزایش یافته؛ تغییری که قرار است به‌صورت مرحله‌ای اجرا شود و خودروسازان برای انطباق کامل با الزامات جدید تا سال ۱۴۱۱ فرصت داشته باشند.
اما افزایش تعداد استانداردها به‌تنهایی چه معنایی برای خریداران دارد؟ آیا این تغییر می‌تواند به ایمن‌تر شدن خودروهای داخلی منجر شود و چه زمانی آثار آن در محصولات بازار دیده خواهد شد؟
روز جهانی استاندارد؛ چرا استاندارد خودرو اهمیت دارد؟
روز جهانی استاندارد هر سال در ۱۴ اکتبر، برابر با ۲۲ مهر ۱۴۰۵، گرامی داشته می‌شود. هدف از این مناسبت، یادآوری نقش استانداردها در ایمنی، کیفیت، قابلیت اطمینان و توسعه پایدار محصولات و خدمات است.
در صنعت خودرو، استانداردها فقط به کیفیت ظاهری، ابعاد قطعات یا عملکرد فنی محدود نمی‌شوند. بخشی از این الزامات به ایمنی سرنشینان، عملکرد سامانه‌های خودرو، کنترل آلایندگی و کاهش خطرات ناشی از تصادف مربوط است.
برای مصرف‌کننده ایرانی نیز موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا خودرو کالایی پرهزینه و وسیله‌ای است که ایمنی آن می‌تواند مستقیماً با جان راننده، سرنشینان و دیگر کاربران جاده ارتباط داشته باشد.
استانداردهای اجباری خودرو در ایران از ۸۵ به ۱۲۲ مورد رسید
یکی از مهم‌ترین تحولات اخیر در این حوزه، بازنگری استانداردهای اجباری خودرو در ایران است. طبق اظهارات رئیس سازمان ملی استاندارد، تعداد این استانداردها از ۸۵ به ۱۲۲ مورد افزایش یافته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این بازنگری، بخش مهمی از الزامات جدید به ایمنی فعال و ایمنی غیرفعال خودرو مربوط می‌شود.
ایمنی فعال به سامانه‌ها و قابلیت‌هایی اشاره دارد که به پیشگیری از تصادف یا کاهش احتمال وقوع آن کمک می‌کنند؛ در مقابل، ایمنی غیرفعال بر کاهش آسیب به سرنشینان هنگام وقوع تصادف تمرکز دارد.
برای نمونه، ترمز اضطراری خودکار از فناوری‌هایی است که می‌تواند در شرایط مشخص به تشخیص خطر و کاهش احتمال برخورد کمک کند. البته الزام به برخورداری از یک فناوری مشخص به مفاد استاندارد مربوط، گروه خودرویی مشمول و زمان اجرای آن بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام خودروهای داخلی از یک تاریخ مشخص ملزم به داشتن همه این تجهیزات خواهند بود.
استانداردهای جدید چه زمانی اجرا می‌شوند؟
نکته مهم برای صنعت خودرو این است که افزایش تعداد استانداردهای اجباری به معنای اجرای هم‌زمان تمام الزامات جدید برای همه محصولات نیست.
اجرای استانداردهای جدید به‌صورت مرحله‌ای برنامه‌ریزی شده و نخستین بسته از الزامات جدید قرار است از مهر ۱۴۰۶ وارد مرحله اجرا شود. همچنین در برنامه اعلام‌شده، بازه‌ای تا سال ۱۴۱۱ برای انطباق کامل با مجموعه استانداردهای جدید پیش‌بینی شده است.
این زمان‌بندی به خودروسازان فرصت می‌دهد تغییرات فنی لازم را در محصولات و پلتفرم‌های خود اعمال کنند و زیرساخت‌های آزمون و ارزیابی نیز متناسب با الزامات جدید توسعه پیدا کند.
با این حال، مرحله‌ای بودن اجرا یک نکته اساسی دارد: زمان الزام هر استاندارد و گروه خودروهای مشمول باید مشخص باشد. نمی‌توان صرفاً بر اساس اعلام عدد ۱۲۲ نتیجه گرفت که تمام این الزامات همین امروز برای همه خودروهای تولیدی لازم‌الاجرا شده‌اند.
آیا افزایش استانداردها به معنای افزایش کیفیت خودروهای داخلی است؟
افزایش الزامات فنی می‌تواند زمینه ارتقای ایمنی و عملکرد خودروها را فراهم کند، اما نتیجه نهایی به نحوه اجرای استانداردها، کیفیت آزمون‌ها و استمرار نظارت بر تولید وابسته است.
استانداردهای اجباری، حداقل الزامات تعیین‌شده برای محصول را مشخص می‌کنند؛ رعایت این الزامات لزوماً به معنای برطرف شدن تمام انتقادهای مصرف‌کنندگان درباره کیفیت ساخت، دوام قطعات، خدمات پس از فروش یا تجربه استفاده از خودرو نیست.
از سوی دیگر، اگر اجرای استانداردهای جدید به تغییرات اساسی در پلتفرم، سامانه‌های الکترونیکی یا تجهیزات ایمنی نیاز داشته باشد، خودروسازان باید برای تأمین فناوری، قطعات و امکانات آزمون موردنیاز برنامه‌ریزی کنند.
بنابراین، معیار اصلی برای ارزیابی موفقیت این برنامه، صرفاً افزایش تعداد استانداردها نیست؛ بلکه باید دید الزامات جدید در چه زمانی اجرا می‌شوند، چه خودروهایی را در بر می‌گیرند و نتایج ارزیابی انطباق محصولات چگونه کنترل می‌شود.
خریداران خودرو باید منتظر چه تغییری باشند؟
برای خریداران، مهم‌ترین پرسش این است که آیا تغییر استانداردها در نهایت به عرضه خودروهای ایمن‌تر منجر خواهد شد یا خیر.
پاسخ به این پرسش به اجرای مؤثر برنامه بستگی دارد. در صورت اجرای الزامات جدید، انجام آزمون‌های معتبر و نظارت مستمر بر تولید، امکان ارتقای سطح ایمنی محصولات فراهم می‌شود. در مقابل، اگر اجرای الزامات به تأخیر بیفتد یا نظارت کافی وجود نداشته باشد، افزایش تعداد استانداردها به‌تنهایی تضمین‌کننده تغییر محسوس در تجربه خریداران نخواهد بود.
در همین چارچوب، تأیید انطباق خودرو با الزامات اجباری اهمیت زیادی دارد. بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی مسئولان سازمان ملی استاندارد، ارزیابی خودرو تنها به مرحله پیش از تولید انبوه محدود نیست و کنترل انطباق محصولات در فرایند تولید نیز اهمیت دارد. در صورت احراز نشدن الزامات مربوط، امکان تمدید تأییدیه نوع و در نتیجه شماره‌گذاری خودرو می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد.
روز جهانی استاندارد؛ آزمون واقعی صنعت خودرو ایران
روز جهانی استاندارد زمانی برای یادآوری اهمیت قواعد فنی در تولید محصولات ایمن و قابل‌اعتماد است؛ اما در صنعت خودرو، ارزش واقعی این قواعد زمانی مشخص می‌شود که به تغییر قابل‌اندازه‌گیری در محصول نهایی منجر شوند.
افزایش استانداردهای اجباری خودرو در ایران از ۸۵ به ۱۲۲ مورد، گامی در جهت به‌روزرسانی الزامات فنی محسوب می‌شود. با این حال، برای قضاوت درباره نتیجه آن باید زمان‌بندی اجرا، میزان انطباق خودروسازان و نتایج نظارت بر محصولات را دنبال کرد.
برای مصرف‌کننده، پرسش نهایی همچنان روشن است: آیا استانداردهای جدید در عمل به خودرویی ایمن‌تر و قابل‌اعتمادتر منجر خواهند شد؟ پاسخ را نه تعداد استانداردهای اعلام‌شده، بلکه نحوه اجرای آن‌ها در خطوط تولید و کیفیت محصولی که به دست خریدار می‌رسد، مشخص خواهد کرد.
نظر شما