به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، کارشناسان، محدودیت در عرضه خودرو را یکی از عوامل مهم شکل‌گیری بحران قیمت در بازار خودرو ایران می‌دانند. از نگاه آنان، تا زمانی که میزان خودروهای عرضه‌شده متناسب با تقاضای واقعی مصرف‌کنندگان نباشد، افزایش قیمت‌ها، گسترش واسطه‌گری، شکل‌گیری تقاضای سرمایه‌ای و کاهش قدرت خرید خانوارها ادامه خواهد داشت.
بازار خودروی ایران در شرایطی قرار گرفته که فشارهای ناشی از جنگ، تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و سیاست‌های متناقض در حوزه واردات، هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
در این میان، تحولات و محدودیت‌های اخیر در موضوع واردات خودرو نیز بر پیچیدگی شرایط بازار افزوده است؛ روندی که می‌تواند چرخه‌ای از کاهش عرضه، محدود شدن رقابت و افزایش فشار قیمتی ایجاد کند؛ چرخه‌ای که در نهایت، بخش مهمی از هزینه‌های آن بر دوش مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد.
محدودیت واردات خودرو چگونه به بحران بازار دامن می‌زند؟
یکی از محورهای اصلی بررسی وضعیت کنونی بازار خودرو، تأثیر محدودیت واردات بر میزان عرضه و فضای رقابتی است. از منظر رئیس دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران، اعمال محدودیت‌های غیرکارشناسی و تغییرات مکرر مقررات واردات می‌تواند به بی‌ثباتی صنعت خودرو، کاهش رقابت و تضعیف تولید داخلی منجر شود.
جواد مرزبان‌راد، در گفت‌وگو با خبرنگار پرشین خودرو، با تأکید بر اینکه بحران قیمت خودرو صرفاً ناشی از افزایش هزینه‌های تولید نیست، اظهار کرد: این بحران حاصل ترکیبی از محدودیت عرضه، ممنوعیت یا محدودیت واردات، قیمت‌گذاری دستوری، نوسانات ارزی و ضعف رقابت است.
این کارشناس صنعت خودرو تصریح کرد که مشکلات بازار ایران را نمی‌توان تنها به افزایش نرخ ارز، گرانی قطعات یا کاهش قدرت خرید مردم نسبت داد؛ چراکه بخش مهمی از این مشکلات ریشه در ساختار مدیریتی، سیاست‌گذاری صنعتی، شیوه قیمت‌گذاری و ضعف رقابت‌پذیری خودروسازان دارد.
به گفته مرزبان‌راد، در شرایطی که تولید داخلی پاسخگوی تقاضای بازار نیست، تغییرات مکرر قوانین و تعرفه‌ها و محدودیت واردات به یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی صنعت و بحران بازار خودرو تبدیل می‌شود. چنین شرایطی می‌تواند رقابت را کاهش دهد، قدرت قیمت‌گذاری عرضه‌کنندگان داخلی را افزایش دهد و زمینه شکل‌گیری فاصله بیشتر میان قیمت کارخانه و بازار را فراهم کند.
سیاست‌گذاری صنعتی و قیمت‌گذاری دستوری؛ دو عامل مؤثر در بحران خودرو
وی با تأکید بر اینکه مشکلات صنعت خودرو صرفاً به موضوع واردات یا میزان تولید محدود نمی‌شود، معتقد است: ریشه اصلی چالش‌های این صنعت را باید در نبود سیاست‌گذاری باثبات، رقابت مؤثر و برنامه‌ریزی بلندمدت برای توسعه صنعتی جست‌وجو کرد.
این استاد دانشگاه، یکی از مهم‌ترین ریشه‌های بحران کنونی بازار خودرو را نحوه مداخله دولت در این صنعت می‌داند و در این زمینه به عواملی همچون قیمت‌گذاری دستوری و تعیین قیمت پایین‌تر از هزینه واقعی تولید، حمایت طولانی‌مدت از تولیدکنندگان بدون الزام مؤثر به ارتقای کیفیت، تضعیف انگیزه رقابت و سیاست‌های تعرفه‌ای نامتوازن اشاره می‌کند.
از این منظر، سیاست‌های حمایتی و مداخلات قیمتی، در صورتی که با الزام به بهبود کیفیت و افزایش بهره‌وری همراه نباشند، نمی‌توانند به حل پایدار مشکلات صنعت خودرو منجر شوند و خود می‌توانند بخشی از عوامل شکل‌گیری بحران بازار باشند.
آیا واردات خودرو به‌تنهایی می‌تواند قیمت‌ها را کاهش دهد؟
رئیس دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران در ادامه به تأثیر واردات بر بازار خودرو پرداخت و تأکید کرد: افزایش واردات می‌تواند به رشد عرضه و کاهش بخشی از فشار قیمتی منجر شود؛ اما واردات به‌تنهایی برای حل مشکلات بازار کافی نیست.
به گفته مرزبان‌راد، در صورت بی‌ثباتی نرخ ارز، قیمت خودروهای وارداتی همچنان بالا خواهد بود. از سوی دیگر، تعرفه‌های سنگین نیز مانع تبدیل واردات به ابزاری برای ایجاد رقابت مؤثر می‌شوند. همچنین اگر تولید داخلی از بهره‌وری لازم برخوردار نباشد، صرف افزایش واردات نمی‌تواند مشکلات ساختاری بازار خودرو را برطرف کند.
بنابراین، اثرگذاری واردات بر بازار به مجموعه‌ای از عوامل از جمله ثبات ارزی، سیاست‌های تعرفه‌ای و وضعیت رقابت‌پذیری تولیدکنندگان داخلی وابسته است.
ممنوعیت واردات چه تأثیری بر قیمت خودرو و قدرت خرید مردم دارد؟
مرزبان‌راد در بخش دیگری از اظهارات خود به پیامدهای سیاست‌های متناقض دولت در حوزه واردات خودرو اشاره کرد و کاهش عرضه، تضعیف رقابت، افزایش قدرت قیمت‌گذاری عرضه‌کنندگان داخلی و کاهش رفاه مصرف‌کنندگان را از جمله آثار ممنوعیت واردات دانست.
به گفته وی، با حذف خودروهای وارداتی، تعداد گزینه‌های موجود در بازار کاهش می‌یابد و در چنین شرایطی، خودروسازان داخلی با فشار کمتری برای کاهش قیمت و ارتقای کیفیت مواجه خواهند شد. در نتیجه، محدود شدن رقبا می‌تواند قدرت عرضه‌کنندگان داخلی را در تعیین شرایط بازار تقویت کند.
در مجموع، از نگاه این کارشناس، بحران بازار خودرو ایران صرفاً مسئله افزایش قیمت یا ممنوعیت واردات نیست؛ بلکه نتیجه مجموعه‌ای از مشکلات اقتصادی، صنعتی و سیاست‌گذاری است. محدودیت عرضه، ضعف رقابت، قیمت‌گذاری دستوری، نوسانات ارزی و نبود برنامه‌ریزی باثبات، در کنار یکدیگر به شرایط کنونی دامن زده‌اند؛ شرایطی که پیامد نهایی آن بیش از همه در کاهش قدرت خرید و رفاه مصرف‌کنندگان نمایان می‌شود.
نظر شما